"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına

Gingerguide uygulamasındaki Matera sesli yürüyüş turunda "Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına için yaklaşık ~45 dk ayır. Önünde dur, kısa bir sesli hikâye için Oynat’a bas ve aklına takılan her şeyi yerleşik yapay zekâ rehberine sor.

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına, Matera
Fotoğraf: Wikimedia Commons

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına hakkında

Matera'nın modern tarihindeki olağanüstü dönüşüm, Carlo Levi'nin "Cristo si è fermato a Eboli" kitabından, "ulusal utanç" diye anılan 1950'lerdeki zorunlu tahliyeden geçerek 1993'te UNESCO Dünya Mirası statüsüne ve 2019 Avrupa Kültür Başkentliğine.

Matera'nın modern tarihi, İtalyan kentleri tarihindeki en çarpıcı öykülerden biridir. 1945'te yazar Carlo Levi, Basilicata bölgesinin aşırı yoksulluğunu ulusal gündeme taşıyan ve Matera Sassi'lerindeki yaşamın sarsıcı betimlemelerini içeren "Cristo si è fermato a Eboli" (İsa Eboli'de Durdu) kitabını yayımladı. 1940'ların sonunda Sassi "ulusal utanç" (vergogna nazionale) olarak ün saldı ve 1950'de Başbakan Alcide De Gasperi Matera'yı ziyaret ederek boşaltma sürecini başlattı. 1952 ile 1968 arasında, parlamento yasasıyla Sassi'nin tüm nüfusu, yaklaşık 15.000 kişi, yukarıdaki platoda yapılan yeni konutlara zorla taşındı. Sassi ardından boş bırakıldı ve resmen unutuldu. 1993'te UNESCO, Sassi'yi Dünya Mirası Listesi'ne aldı. 2019'da Matera Avrupa Kültür Başkenti oldu. Bu dönüşümün Avrupa miras tarihinde bir benzeri yoktur.

Biliyor muydun? Carlo Levi'nin "Cristo si è fermato a Eboli" kitabı adını, yazarın Basilicata köylülerinden defalarca duyduğu bir sözden alır: "Biz burada Hristiyan değiliz, İsa Eboli'de durdu." Eboli, Basilicata'nın kuzeyinde, Campania'da bir kasabadır. Söz, uygarlığın, Hristiyanlığın, hukukun, modern devletin, Eboli'de durup derin güneye hiç ulaşmadığı anlamına geliyordu. Levi'nin kitabı bu sözü dünya çapında ünlendirdi.

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına için ne kadar zaman gerekir?

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına için ~45 dk kadar bir süre iyi gelir: yeri doğru dürüst görmeye ve hikâyesini yerinde dinlemeye yeter. İstersen daha kal; kendi kendine bir yürüyüşte hiçbir şey saate bağlı değil.

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına durmaya değer mi?

Evet: "Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına, Gingerguide ekibinin Matera şehrinde araştırıp seslendirdiği 15 yer arasına girdi. Hikâyesi durmanın neden değdiğini anlatır; hâlâ merak ettiğini yapay zekâ rehberi tamamlar.

Matera şehrinde yakın duraklar

"Ulusal Utanç"tan UNESCO Mirasına hikâyesini dinle

Matera turunu Gingerguide uygulamasında ücretsiz önizle.